Okap odbiera znad płyty parę wodną, tłuszcz i zapachy, zanim zdążą osiąść na frontach szafek i rozejść się po mieszkaniu. Skuteczność tej pracy zależy w mniejszym stopniu od mocy silnika, a w większym od trzech rzeczy: trybu pracy dopasowanego do instalacji w budynku, wydajności policzonej dla kubatury pomieszczenia oraz przekroju i długości kanału wentylacyjnego. Dobór zaczyna się więc od tego, co jest już w ścianie, a dopiero potem przechodzi do wyglądu urządzenia.
Wyciąg i pochłaniacz, czyli dwa różne obiegi powietrza
Urządzenie pracuje w jednym z dwóch obiegów. Wyciąg, czyli obieg otwarty, wyprowadza zanieczyszczone powietrze kanałem poza budynek. Z parą wodną i intensywnym zapachem smażenia radzi sobie najlepiej, bo usuwa je bezpowrotnie, ale wymaga przygotowanego przewodu oraz dopływu świeżego powietrza do pomieszczenia. Pochłaniacz, czyli obieg zamknięty, przepuszcza powietrze przez filtr węglowy i zwraca je do kuchni. Sprawdza się przy braku kanału oraz w budynkach z rekuperacją, w których wyrzucanie ogrzanego powietrza na zewnątrz podnosi koszt ogrzewania.
Filtr tłuszczowy pracuje w obu trybach i zatrzymuje osad z gotowania. Filtr węglowy jest niezbędny wyłącznie w obiegu zamkniętym, bo to on wiąże cząsteczki zapachowe. Bez niego pochłaniacz zawraca powietrze razem z zapachami, choć tłuszcz nadal wychwytuje.
Sposób montażu wynika z układu zabudowy
- Podszafkowe i teleskopowe chowają korpus w szafce wiszącej. W wersji teleskopowej wysuwana szuflada powiększa powierzchnię zbierania oparów dopiero na czas gotowania.
- Przyścienne kominowe montuje się na ścianie w przerwie między szafkami. Odmiana skośna odchyla panel od pionu, dzięki czemu zostaje więcej miejsca nad głową osoby stojącej przy płycie.
- Wyspowe wiszą na stropie nad wyspą roboczą i są wykończone ze wszystkich stron, bo widać je dookoła.
- Sufitowe wpuszcza się na płasko w sufit podwieszany. Pracują z większej odległości, więc wymagają silnika o wyższym sprężu.
- Blatowe i zintegrowane z płytą zasysają opary w dół, tuż przy garnkach. Nad polem gotowania zostaje wtedy wolna przestrzeń, a element wyciągowy chowa się po pracy.
- Montowane w dnie szafki zostawiają na widoku samą płytę filtracyjną i wpisują się w ciągłą linię frontów.
Parametry decydujące o skuteczności
Wydajność podaje się w m³/h i dobiera do kubatury pomieszczenia, a nie do najwyższej dostępnej wartości. Punktem wyjścia jest sześciokrotna do ośmiokrotnej wymiana powietrza na godzinę w kuchni wydzielonej i dziesięciokrotna do dwunastokrotnej w kuchni otwartej na salon, gdzie liczy się kubatura całej wspólnej przestrzeni. Wydajność trybu intensywnego działa czasowo i nie zastępuje wartości ciągłej.
Drugą liczbą jest spręż wyrażony w paskalach. Opisuje zdolność pokonania oporów rury i decyduje o tym, ile z deklarowanej wydajności zostanie po przejściu przez długi kanał z kolanami. Poziom hałasu warto czytać dla biegu używanego na co dzień, zwykle środkowego, i tylko jako moc akustyczną, bo inaczej liczby z dwóch kart nie są porównywalne. Etykieta energetyczna podaje obok klasy energetycznej trzy klasy szczegółowe: sprawność przepływu dynamicznego, sprawność oświetlenia oraz skuteczność pochłaniania tłuszczu.
Wysokość montażu, kanał i przyłącza
Nad płytą elektryczną i indukcyjną przyjmuje się odległość od 55 do 65 cm, nad gazową od 65 do 75 cm, bo otwarty płomień podnosi ryzyko zapłonu osadu i przegrzania elektroniki. Modele skośne dopuszczają montaż niżej. Szerokość urządzenia powinna dorównywać szerokości płyty albo ją przekraczać, ponieważ opary unoszą się stożkiem i część ucieka poza obrys węższej obudowy.
Kanał prowadzi się rurą sztywną o gładkim wnętrzu, najczęściej o średnicy 150 mm. Zwężenie do 120 mm potrafi obciąć wydajność o jedną trzecią i podnieść hałas, a każde kolano pod kątem prostym zabiera kolejne kilkanaście procent. Zasilanie to zwykłe gniazdo 230 V z uziemieniem, umieszczone poza trasą rury. W budynku wielorodzinnym trzeba jeszcze sprawdzić, czy przewód wywiewny wolno obciążyć wentylatorem mechanicznym.
Filtry i codzienna obsługa
Metalowy filtr tłuszczowy myje się co trzy do czterech tygodni, ręcznie lub w zmywarce w programie do 55°C, bez środków z chlorem, które ciemnią aluminium. Filtr węglowy jednorazowy wymienia się co trzy do sześciu miesięcy, a wersję regenerowalną czyści się i wygrzewa według instrukcji, przez co służy kilka lat. Praca bez filtra tłuszczowego osadza tłuszcz wprost na turbinie i uzwojeniu silnika, więc jest najkrótszą drogą do awarii napędu.
Najczęstsze pytania o okapy kuchenne
Jak policzyć wydajność okapu do konkretnej kuchni?
Kubaturę pomieszczenia mnoży się przez zalecaną liczbę wymian powietrza w ciągu godziny. W kuchni zamkniętej przyjmuje się mnożnik od sześciu do ośmiu, w kuchni połączonej z salonem od dziesięciu do dwunastu, a kubaturę liczy się wtedy dla całej otwartej przestrzeni. Wynik wskazuje minimalną wydajność ciągłą, nie chwilową.
Czy filtr węglowy jest potrzebny w każdym okapie?
Nie. Pracuje wyłącznie w trybie pochłaniacza, czyli przy zawracaniu powietrza do pomieszczenia. Przy wyprowadzeniu kanałem na zewnątrz jest zbędny. Filtr tłuszczowy działa natomiast zawsze, niezależnie od trybu.
Dlaczego okap jest głośny mimo wysokiej deklarowanej wydajności?
Najczęściej odpowiada za to instalacja, a nie urządzenie. Rura o zbyt małej średnicy, przewód karbowany albo kilka ostrych zagięć podnoszą opory przepływu, a silnik nadrabia je obrotami. Efektem jest większy hałas przy mniejszej ilości usuniętego powietrza.
Czy okap wolno podłączyć do wentylacji grawitacyjnej w bloku?
Nie zawsze. Przewód zbiorczy nie jest przeznaczony do pracy z wentylatorem mechanicznym, a w pomieszczeniu z urządzeniem gazowym o grawitacyjnym odprowadzeniu spalin wyciąg mechaniczny jest wykluczony. W takich warunkach rozwiązaniem pozostaje obieg zamknięty z filtrem węglowym.
Czy wyciąg blatowy zbiera opary równie skutecznie jak model wiszący?
Pracuje inaczej: przechwytuje je na wysokości garnków, zanim zdążą się unieść, zamiast czekać nad płytą. Wymaga za to głębszego blatu i miejsca w szafce pod nim na silnik oraz płaskie kanały.
Dobór okapu do konkretnego projektu zabudowy, do szerokości płyty i do możliwości kanału wentylacyjnego omawiamy w salonie w Krakowie.