Okap jest urządzeniem, które służy kilkanaście lat, a filtry są materiałem zużywalnym o skończonej pojemności. Ta różnica wyjaśnia większość nieporozumień wokół tej kategorii. Filtr nie psuje się i nie przestaje działać nagle, tylko stopniowo się nasyca, a wraz z nasyceniem rośnie opór przepływu i spada skuteczność całego urządzenia. Zaniedbanie wymiany nie objawia się awarią, lecz cichym pogorszeniem pracy okapu, który mimo tych samych ustawień usuwa coraz mniej oparów.
Dwa rodzaje filtrów o zupełnie różnym zadaniu
Filtr przeciwtłuszczowy zatrzymuje cząstki tłuszczu na drodze mechanicznej. Strumień powietrza zmienia kierunek na siatce lub w labiryncie z profilowanej blachy, a bezwładne krople osadzają się na przeszkodzie. Pracuje zawsze, niezależnie od trybu, i chroni turbinę oraz kanał przed osadem. Filtr węglowy działa inaczej: wiąże cząsteczki zapachowe na powierzchni węgla aktywnego. Ma to sens wyłącznie w obiegu zamkniętym, kiedy powietrze wraca do kuchni. W trybie wyciągu zapach idzie kanałem na zewnątrz, więc taki filtr jest zbędny i tylko dławiłby przepływ.
Wykonanie filtra przeciwtłuszczowego
- Aluminiowy kasetowy składa się z kilku warstw siatki w ramce. Myje się go w zmywarce i służy przez cały okres życia urządzenia.
- Ze stali nierdzewnej lepiej znosi mycie w wysokiej temperaturze i nie ciemnieje, ale kosztuje więcej.
- Labiryntowy zmienia kierunek strumienia wielokrotnie i wyłapuje drobniejsze krople przy mniejszym oporze niż gęsta siatka.
- Włókninowy jednorazowy pojawia się w prostszych konstrukcjach i wymiany, nie mycia. Rozpoznaje się go po nadrukowanym wskaźniku nasycenia.
Filtr węglowy zużywalny i regenerowalny
Klasyczny wkład z granulatem albo z węglem zatopionym w nośniku ma określoną pojemność sorpcyjną i po jej wyczerpaniu wymienia się go w całości. Na opakowaniu stoi zwykle okres liczony w miesiącach, przy czym decyduje intensywność smażenia, a nie sam czas. Odmiana regenerowalna, o wyraźnie większej masie materiału czynnego, pozwala odzyskać część zdolności pochłaniania: wkład myje się, suszy i wygrzewa w podanej temperaturze, przez co służy kilka lat. Zabiegu nie da się jednak powtarzać bez końca, bo za każdym razem odzyskuje się nieco mniej.
Dopasowanie wkładu do urządzenia
Filtr dobiera się do konkretnego modelu okapu, nie do jego marki ani do samej szerokości obudowy. Ta sama linia produktowa bywa wyposażana w różne mocowania, a wkład węglowy mocuje się na kilka sposobów: na zatrzask przy turbinie, na bagnet z obrotem albo wsuwany w prowadnice. Punktem odniesienia jest oznaczenie podane w instrukcji urządzenia albo na starym wkładzie. Przy filtrach przeciwtłuszczowych liczy się dodatkowo wymiar kasety i sposób zwalniania uchwytu, bo różnica kilku milimetrów uniemożliwia osadzenie.
Częstotliwość obsługi
Filtr przeciwtłuszczowy myje się co trzy do czterech tygodni przy regularnym gotowaniu, ręcznie albo w zmywarce w programie o umiarkowanej temperaturze. Środki zawierające chlor są tu wykluczone, bo ciemnią aluminium i osłabiają ramkę. Filtr węglowy jednorazowy wymienia się co kilka miesięcy, regenerowalny czyści w podobnym rytmie i wygrzewa według instrukcji. Część urządzeń liczy godziny pracy i sama przypomina o obsłudze, przy czym licznik trzeba po wymianie wyzerować, inaczej przestaje mieć wartość informacyjną.
Skutki zaniedbania wymiany
Zatkany filtr tłuszczowy ogranicza chłodzenie silnika i zmusza go do pracy pod większym obciążeniem, a zgromadzony osad staje się materiałem palnym tuż nad płytą. Nasycony wkład węglowy przestaje wiązać zapachy i jednocześnie dławi przepływ, więc urządzenie hałasuje bardziej przy mniejszej skuteczności. Oba przypadki mają wspólny mianownik: pogorszenie postępuje powoli, więc łatwo je przeoczyć i przypisać zużyciu samego okapu.
Pytania o filtry do okapów
Czy filtr węglowy trzeba montować, gdy okap ma wyciąg na zewnątrz?
Nie. W trybie wyciągu powietrze opuszcza budynek razem z zapachami, więc wkład węglowy nie ma czego wiązać, a dodaje opór przepływu. Filtr przeciwtłuszczowy pozostaje natomiast obowiązkowy.
Czy filtr aluminiowy wolno myć w zmywarce?
Zwykle tak, w programie o umiarkowanej temperaturze i bez środków zawierających chlor. Aluminium może po kilku cyklach lekko przyciemnieć, co jest zmianą wyglądu, a nie utratą skuteczności.
Po czym poznać, że wkład węglowy się wyczerpał?
Po powrocie zapachów przy pracującym urządzeniu oraz po wyraźniejszym hałasie na tym samym biegu. Sam wygląd wkładu niewiele mówi, bo nasycenie zachodzi wewnątrz materiału.
Czy wkład regenerowalny da się czyścić w nieskończoność?
Nie. Każde wygrzanie odzyskuje część pojemności, ale nie całą, więc po kilku latach wkład wymienia się na nowy. Instrukcja wskazuje przewidywaną liczbę cykli albo łączny okres używania.
Czy filtr uniwersalny docięty na wymiar zadziała tak samo?
Zadziała gorzej, jeśli nie przylega szczelnie do gniazda, bo powietrze omija materiał czynny bokiem. Przy wkładach przeciwtłuszczowych dochodzi kwestia mocowania, które musi utrzymać kasetę nad płytą przez lata.
Czy licznik godzin pracy trzeba zerować ręcznie?
Tak, w większości urządzeń wymaga to przytrzymania przycisku po wymianie. Bez tego przypomnienie pojawi się w złym momencie i przestanie być użyteczne.
Czy filtr tłuszczowy trzeba kiedykolwiek wymienić?
Metalowy służy zwykle tyle, ile samo urządzenie, o ile jest regularnie myty. Wymiany wymaga po odkształceniu ramki albo po rozwarstwieniu siatki, bo wtedy przestaje przylegać do gniazda.
Dobór wkładu do konkretnego modelu urządzenia, razem ze sprawdzeniem sposobu mocowania i wymiaru kasety, wykonujemy na miejscu, w salonie w Krakowie.